Çocuklarda Alerji Tanı ve Tedavisi

Çocuk alerjisi , bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere (alerjenlere) aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkan durumların tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir tıbbi birimdir. Çocuklarda yaygın alerjenler arasında gıdalar (süt, yumurta, fıstık), polen, evcil hayvan tüyü, toz akarları, böcek sokmaları ve bazı ilaçlar bulunur.

Alerjik reaksiyonlar hapşırık, burun akıntısı, deri döküntüleri, mide rahatsızlıkları veya ciddi vakalarda anafilaksi gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Çocuklarda alerji yönetimi, alerjenlerden kaçınma, ilaç tedavisi ve bazı durumlarda immünoterapi ile sağlanabilir.

Çocuklarda Alerji Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda alerji belirtileri, alerjenin türüne bağlı olarak farklı şekillerde ortaya çıkabilir ve hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Polen, toz ve hayvan tüyü gibi solunum yolu alerjileri burun akıntısı, hapşırık, burun tıkanıklığı ve göz kaşıntısına neden olurken gıda alerjileri genellikle deri döküntüleri, kurdeşen, mide bulantısı, kusma veya ishal gibi belirtiler gösterir.

Cilt alerjileri egzama veya kaşıntılı döküntülerle kendini belli ederken, böcek sokmaları veya ilaç alerjileri ciddi vakalarda anafilaksiye yol açabilir. Şiddetli alerjik reaksiyonlar nefes darlığı, dudak veya dil şişmesi ve bilinç kaybı gibi hayati riskler oluşturabilir.

Vücudun farklı bölgelerinde görülebilen alerjiler, çocuklarda şu belirtilere yol açar:

• Solunum yolu belirtileri : Hapşırma, burun akıntısı veya tıkanıklığı, geniz akıntısı, boğaz kaşıntısı.
• Göz belirtileri : Kızarıklık, sulanma, kaşıntı, şişlik.
• Cilt belirtileri : Kurdeşen (ürtiker), kaşıntı, kızarıklık, egzama benzeri döküntüler.
• Sindirim sistemi belirtileri : Karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal.
• Şişlik : Dudaklarda, dilde, yüzde veya göz çevresinde şişme.
• Astım belirtileri : Öksürük, hırıltılı solunum (wheezing), göğüste sıkışma hissi, nefes darlığı.
• Böcek sokmasına veya ilaçlara bağlı alerjik reaksiyonlar : Sokulan veya ilaca maruz kalan bölgede şişlik, yaygın kaşıntı, kızarıklık.
• Anafilaksi (şiddetli alerjik reaksiyon) : Solunum güçlüğü, boğazda daralma hissi, kan basıncında ani düşüş, baş dönmesi, bayılma, hızlı veya zayıf nabız.

Çocuklarda Alerji Türleri Nelerdir?

Çocuklarda en yaygın alerji türleri gıda alerjileri, solunum yolu alerjileri, cilt alerjileri, böcek sokması alerjileri ve ilaç alerjileridir. Gıda alerjileri süt, yumurta, fıstık, buğday ve deniz ürünleri gibi besinlerden kaynaklanırken, solunum yolu alerjileri polen, toz akarları, küf ve evcil hayvan tüylerine karşı gelişir ve saman nezlesi gibi belirtilere yol açar.

Cilt alerjileri arasında egzama ve kurdeşen (ürtiker) yer alırken böcek sokması alerjileri arı veya sivrisinek ısırıklarına karşı aşırı reaksiyon gösterebilir. İlaç alerjileri ise antibiyotikler veya ağrı kesicilere karşı deri döküntüsü, şişlik ve ciddi vakalarda anafilaksi ile ortaya çıkabilir.

• Gıda Alerjileri : Süt, yumurta, fındık, fıstık, soya, buğday, balık ve kabuklu deniz ürünleri gibi besinlere karşı gelişebilir. Hafif deri döküntülerinden anafilaksiye kadar değişen şiddette reaksiyonlara neden olabilir.
• Mevsimsel Alerjiler (Saman Nezlesi) : Ağaç, çimen ve yabani ot polenlerine karşı gelişir. Hapşırma, burun akıntısı, gözlerde kaşıntı gibi belirtilere yol açar. Küf sporları da benzer reaksiyonlara neden olabilir.
• Evcil Hayvan Alerjileri : Kedi ve köpeklerin tüylerinde, deri döküntülerinde, tükürüğünde veya idrarında bulunan proteinlere karşı ortaya çıkar. Burun akıntısı, hapşırma, gözlerde kaşıntı ve astım semptomlarını tetikleyebilir.
• Toz Alerjileri : Ev tozundaki akarlar (mite) nedeniyle oluşur. Yıl boyunca burun tıkanıklığı, hapşırma, gözlerde tahriş ve astım krizlerini kötüleştirebilir.
• Böcek Sokması Alerjileri : Arı, eşek arısı gibi böceklerin sokmasına karşı ciddi alerjik reaksiyonlar gelişebilir. Deride şişme, kurdeşen, nefes darlığı ve anafilaksi görülebilir.
• İlaç Alerjileri : En yaygın olarak penisilin ve diğer antibiyotiklere karşı gelişir. Döküntü, kurdeşen, yüz şişmesi ve solunum problemlerine neden olabilir. Şiddetli vakalarda anafilaksi ortaya çıkabilir.
• Lateks Alerjisi : Eldiven, balon ve bazı tıbbi malzemelerde bulunan lateks maddesine karşı gelişir. Ciltte kızarıklık, kaşıntı veya daha ciddi solunum reaksiyonlarına neden olabilir.

Çocuklarda Alerjiden Nasıl Korunulur?

Çocuklar alerjisi olan tetikleyicilerden korunmalıdır. Bu yüzden şikayete neden olan tetikleyicinin ne olduğunun ortaya konması önemlidir. Örneğin ev tozu akarının neden olduğu alerjik nezle ve alerjik astımdan korunmak için yün yatak, yastık, yorgan, kuş tüyü, kaz tüyü yastıklar gibi yünlü ve tüylü eşyaların kullanılmaması, etrafta peluş oyuncakların olmaması gerekir. Ayrıca sigara dumanı, kirli hava, egzoz dumanı, ağır deterjan ve parfüm kokuları alerjik şikayetleri tetikler. Bu tetikleyicilerden uzak durmak gerekir.

Yapılan bazı çalışmalarda anne veya babasında alerjik hastalık olan alerji açısından yüksek riskli çocuklarda erken bebeklik döneminde atopik egzema gelişiminin nemlendirici sürülerek önlenmesinin sonraki aylarda ve yaşlarda besin alerji gelişimini önlediği gösterilmiştir. Ayrıca farklı çalışmalarda yine bebeklik döneminde ilk 1 yaşta ek gıdaya geçtikten sonra farklı besin gruplarından çeşitli besinlerle beslenmenin 1 yaşından sonraki dönemde besin alerjisini azalttığı yönünde sonuçlar ortaya konmuştur.